KOHA NË KOHË
Në antikitet, kir shkenca ishte e pandarë nga filozofia, interpretimet kanë qenë nga më të ndryshmet. Sipas Eraklito koha ishte gjithmonë në ndryshim dhe rinovim, për Platonin një karakteristikë e gjërave “rënëse”, për Aristotelin ishte masa e lëvizjes ose e qetësisë të gjërave dhe për shën Agustinin jetonte në shpirtin e cdo njërit prej nesh, në atë pikë që e ardhmja është ajo që shpirti aspiron, e shkuara është ajo që ka kaluar dhe e tashmja është tensioni shpirtëror i kalimit nga njeriu i vjetër të ai i riu. Një pikë fikse në këto hulumtime e vendosi Galileu që ishte i pari që konsideroi kohën si një sasi e matshme, esenciale për të vendosur rregullin në aktivitetin e kozmosit.

LËVIZ PËRPARA
Ai që fshiu idenë që koha mund të jetë vetëm një iluzion, një krijim i njeriut për të kuptuar përjetësinë, ishte Njutoni. Për atë koha është aty, është i vetmi entitet që rrjedh njëlloj për këdo pavarësisht se si matet. Është një masë absolute dhe shigjeta e saj mund të shkoj si para edhe mbrapa, tamam si përplasja ndërmjet dy topave: Nëse filmohet dhe projektohet mbrapa, asnjë nuk do ta kuptonte ndryshimin. Kjo do të thotë se është e mundur të kthehesh i ri pasi je plakur, duke anuluar kohën e kaluar? “Sipas Ludvig Boltzmann, babai i fizikës statistike, nuk është e pamundur por ka një probabilitet pothuajse zero”. Një gjë është të vëzhgosh filmin për së prapthi të përplasjes së dy topave dhe një tjetër gjë është të vëzhgosh atë të përplasjes së 10 topave: Probabiliteti që këto të kthehen në pikën fillestare nuk është zero por është shumë afër zeros. E njëjta gjë ndodhe edhe me grimcat në trupin tonë. Është praktikisht e pamundur ti vësh dakord të gjitha dhe të koordinosh sjelljen e tyre për ti rikthyer në gjendjen fillestare: Për to shigjeta e kohës ecën vetëm përpara.

RELATIVE
Ai që liroi kohën nga të qenit një përmasë absolute dhe që e lidhi me individualitetin ishte Albert Ajnshtajn. Sipas teorisë së tij, relativitetit special, është e lejueshme të flasësh për kohën time, kohën tënd apo kohën e tij. Koha nuk rrjedh njëlloj për të gjithë dhe vlera e saj varet nga shpejtësia e vëzhguesit: Ecja e saj e pandalur ngadalësohet, për shembull për atë që udhëton në tren, në krahasim me atë që gjendet në tokë. Për Ajnshtajnin koha bëhet një variabël dinamike që në hapin e mëtejshëm të teorisë së tij, atë të relativitetit të përgjithshëm, bashkohet me gravitetin, pra me energjinë, me materien. “Sipas Ajnshtajnit koha ndalet në prani të trupave të mëdhenj, si në vrimat e zeza të universit tonë”. Kjo të con në konkluzionin që, edhe pse në mënyrë infinitezimale, për ata që jetojnë në mal koha kalon më shpejt se për ata që jetojnë në fushë.

PENGESAT
Sipas teorisë së re të gravitetit kuantik në loop (në përsëritje), një yll që ekzistonte dje dhe sot nuk është më, në realitet ekziston akoma sepse fragmentet e tij kanë zënë hapësira infinitezimale. “Një sintoni ndërmjet besimeve të ndryshme ende nuk është arritur, edhe duke vënë në lojë teorinë e stringave, që thotë se materia nuk është në formë sferike për e shtirë si një litar”. Pra cfarë është për këtë teori të re koha? Një variabël që rregullon vibracionin e stringave.

EKZISTON ME TE VERTET?
Të pyesësh se cfarë është koha nuk është tamam sikur të pyesësh nëse ekziston në të vërtet apo jo. Të pranish që nuk është një koncept abstrakt është si të thuash se mund të ekzistojnë botë të shumëfishta, udhëtime të kohë dhe pavdekshmëria. Vet romanet, trgimet dhe historia nuk do kishin pse të ekzistonin nëse nuk do të mundnim të numëronim vitet që kalojnë. Në një univers probabilistik sic është ky i yni, ku asgjë nuk është e sigurt dhe gjithçka është e mundur, gjenden edhe pyetjet tona. Pra, koha ekziston? “Po, ekziston dhe është një variabël e rëndësishme për të studiuar shumë fenomene”. Është një variabël subjektive dhe jo absolute që sic dimë, lë hapësirë edhe për interpretimin ton. Jo për cudi, për ata që janë të depresuar koha nuk kalon kurrë, ndërsa për ata që bëjnë një punë të këndshme duket sikur koha nuk del kurrë. Pra, ekziston një kohë e perceptuar, ajo që na bënë të përshkruajmë sipas mënyrës ton ndryshimin, një transformim dhe që bënë të kodifikohet e pandryshueshmja. Ekziston, sepse ka dicka jashtë nesh që na lejon krahasimin, që është dielli me lindjen dhe perëndimin e tij.

(d.b/Corriere/BalkanWeb)

Në këtë kujtesë mund të përfundojnë dhe traumat. Por, reagimi emotiv ndaj një episodi të pakëndshëm, reduktohet nëse menjëherë më pas, qëndroni zgjuar.

Të qëndrosh zgjuar, në fakt, pasi të kesh përjetuar një traumë, “përshembull një incident të keq”, shkalla e ndjesisë ridemensionohet dhe e largon kujtimin e keq nga truri.

Këtë përfundim ka nxjerrë një studim i fundit i kryer nga kërkuesit e “University of Massachusetts Amherst” (SHBA), i cili sugjeron se gjumi mbron kujtimet e këqija dhe shton emocionet negative.

Studiuesit këshillojnë se nëse gjatë gjumit keni kujtime të këqija, dhe ato janë aq të forta sa t’iu zgjojnë mos flini, por rrini për pak kohë zgjuar, pasi nëse e bëni një gjë të tillë atëherë truri juaj do të fiksojë kujtimin e keq dhe ju do e kini të pamund të flini menjëherë.
(el.me/BalkanWeb)

“Lehtësimi i trafikut në qendër të qytetit ka ndikuar në uljen me rreth 30% të ndotjes. Nga monitorimi i Ministrisë së Shëndetësisë dhe Organizatës Botërore të Shëndetësisë, dioksidi i karbonit në Tiranë, është ulur me 37 % dhe e grimcave ndotës si shkaktar të sëmundjeve kanceroze me 22%. Pavarësisht kësaj situate, pushteti qendror dhe Bashkia duhet të vazhdojnë me masat për uljen e ndotjes, një prej të cilëve është edhe cilësia e karburanteve.”- deklaroi Spahiu.

Zv/ministri i Shëndetësisë shpjegon se niveli i lartë i ndotjes ndikon direkt në shëndetin e qytetarëve, duke shkaktuar sëmundje të ndryshme dhe ulur jetëgjatësinë. Për këtë arsye, po merren masa të tjera me qëllim uljen e nivelit të ndotjes dhe përmirësimin e cilësisë së ajrit në kryeqytet.

(er.nu/news24/BalkanWeb)

Nevojiten (për 4 persona):

* 800 g patate
* 1 ose 2 speca të kuq
* 5-6 thelpinj hudhre
* 8 ve
* djathë
* 4 lugë vaj
* kripë

Përgatitja:

Patatet zihen një ditë përpara ose në mëngjes, në mënyrë që të ftohen mirë e të forcohen. Nxehet furra në 200 gradë C. Patatet qërohen dhe priten në katrorë të vegjël. Specat lahen, u hiqen bishtat dhe priten për së gjati, u hiqen damarët dhe farat. Qërohen thelpinjtë e hudhrave dhe bashkë me specat priten sa më imët.

Në një enë thyhen vezët, u shtohen hudhrat dhe specat e kuq. Kalohet në rende djathi, i shtohen vezëve, masa kripet. Në një kallëp të rrumbullakët, të cekët, nxehet vaji, qiten katrorët e patateve në të dhe fërgohen, në mënyrë që të skuqen mirë në të gjitha anët.

Patateve të skuqura u shtohet masa e vezëve dhe tepsia futet në furrë të nxehur, piqet për 20-25 minuta, në mënyrë që sipërfaqja të skuqet pak.

Shërbehet menjëherë, me sallatë.

Harrojini tabletat magjike dhe ushtrimet e mundimshme. Shtresat dhjamore të trupi do t’i shkrijë më me sukses – uji.

Pirja e ujit është strategji e thjeshtë: Dy gota ujë para shujtës do t’ju ndihmojnë dukshëm nëse dëshironi t’i shkrini shtresat rreth belit.

Nëse rastësisht u takoni personave që nuk u pëlqen uji – edhe për këtë ka zgjidhje: ujit i shtohet një pikë lëng portokalli ose një fetë limoni dhe lihet për disa orë të qëndrojë. Uji i këtillë do të fitojë shije të re, ndërsa do të ketë zero kalori. Mund të përzihet edhe me mendër, ose t’i shtohet pak sodë bikarboni, kështu do të fitoni pije të lehtë.

Nëse nuk ju kemi bindur se uji duhet të jetë pjesë e përditshmërisë suaj, ta shtojmë edhe faktin se – kështu do të jeni përplot energji, trupi do të funksionojë shkëlqyeshëm, ndërsa lëkura do ta ketë lagështinë e nevojshme, e cila është e domosdoshme për pamje të mirë. /Telegrafi/

Ndonjëherë të gjithë kemi nevojë një zgjidhje të shpejtë për të na bërë të ndihemi sa më mirë.

1. Studime shkencore kanë treguar se, ta rrethoni veten tuaj me lule të freskëta, është një mënyrë e shkëlqyer për të luftuar depre¬sionin; kështu që mos prisni që një mashkull t’jua bëjë surprizë!

2. Mbyllni perdet, hiqni telefonin nga priza dhe vendosni një DVD. Ju mund të dini përmendësh çdo fjalë të skenarit por, nuk ka mënyrë më të mirë për t’ju bërë të ndiheni lart moralisht.

3. Telefonojini një shoqeje apo një shoku me të cilin s’keni folur prej kohësh. Është vërtetuar nga ana mjekë¬sore që, thashethemet e mira janë një mënyrë fantastike që t’ju kthejnë sërish buzëqeshjen ju dhe miqve tuaj!

4. Hani ananase të freskët. Përveçse janë të ëmbël dhe të shijshëm, ananaset kanë nivele të larta të triptofani, që lëshon shumë serotoninë ose hormone të lumturisë në trurin tuaj.

5. Lyejini thonjtë me një ngjyrë të shndritshme. Portokalli, vjollcë, apo një ngjyrë tjetër plot jetë. Thjesht vetëm duke i parë, do t’ju gjallërojnë.

6. Thuani fëmijëve që nuk mund të çohen nga krevati të shtunën para orës 8 e pastaj ndryshojeni orën, çojini një orë prapa. Është pak djallëzore, por 1 orë më tepër në krevat është kaq mirë dhe do t’ju bëjë të ndiheni ndryshe.

7. Blini një çokollatë rrugës për në palestër. Është e vetmja kohë kur ju mund ta hani një çokollatë pa u ndier në faj, dhe në fund të fundit, në këtë moment ju duhet t’i mbani lart nivelet e energjisë …

8. Mos i shtyni gjërat! Të gjithë kemi një listë me gjëra e punë për të bërë; bëni nga një çdo ditë dhe do të ndiheni goxha nën kontroll…dhe më të lumtura!

9. Jepni para për bamirësi! Sigurisht bamirësia do të përfitojë nga kjo, por studime të fundit kanë treguar që, duke dhen lirohen shumë hormone të lumturisë.

10. Ndryshojini menjëherë rrobat sapo të futeni në shtëpi. Vishni pizhame të bukura, seksi dhe…relaks.

/Telegrafi/

Arsenali është duke e monitoruar nga afër situatën e sulmuesit të Milanit, Alexandre Pato.

Sportmediaset, që është pronë e Silvio Berlusconit, raporton se bosi i Arsenalit, Arsene Wenger e ka ëndërr që ta shohë kapitenin Robin Van Persie në një tandem me Paton.

Sapo të hapet afati kalimtar, Wenger do të bëjë ofertë prej 25 milionë funtesh për ta bindur Milanin ta shesë Paton dhe në këtë mënyrë ta bindë edhe Van Persien ta rinovojë kontratën. /Telegrafi/

Vendimi për uljen e tarifave vjen vetëm pak javë pas ndryshimeve në ligjin për profesionet e rregulluara, të cilat hiqnin detyrimin e pagesës me gjysmë pagë të studentëve në vendin ku ushtronin praktikën profesionale, kusht për të hyrë në provim. Ndryshimet ligjore u shoqëruan me debate të mëdha, pasi studentëve tashmë iu paguhen vetëm Sigurimet Shoqërore dhe Shëndetësore nga punëdhënesit. Tarifat e reja janë të bazuara mbi sa herë hyn në provim studenti.

Pagesat fillojnë nga 10 mijë lekë për herën e parë. Studenti ka të drejtë që të futet pesë herë në provim për të marrë licencën. Nëse nuk e merr gjatë këtyre provimeve, ai s’ka më të drejtë që të ushtrojë profesionin. Nëse katër herët e para nuk ka arritur të marrë një notë kaluese, herën e pestë duhet të paguajë një tarifë prej 20 mijë lekësh.

Tarifat e reja të provimit të shtetit

a) Për kandidatin që jep provimin për herë të parë 10 000 lekë

b) Për kandidatin që jep provimin për herë të dytë 12 500 lekë

c) Për kandidatin që jep provimin për herë të tretë 15 000 lekë

ç) Për kandidatin që jep provimin për herë të katërt 17 500 lekë

d) Për kandidatin që jep provimin për herë të pestë 20 000 lekë

I nënshtrohen provimit të shtetit studentët e:

a) mjekësisë

b) stomatologjisë

c) farmacisë

ç) infermierisë

d) mamisë

dh)fizioterapisë

e) veterinerisë

ë) arkitekturës

f) inxhinierisë

g) mësuesisë

Pabi nuk është vetëm për të kërcyer. As vetëm për të dëgjuar muzikë. Diçka më shumë mund të marrësh nëse di fjalët e duhura apo më saktë “fjalëkalimet”. “Duam të zgjasim pak festën, ku mund të takojmë Bardhin?” është vetëm një mënyrë në lokalet e natës, e cila e thënë personit të duhur mund të të sigurojë kokainë. Mund të gjesh edhe hashash, megjithëse ky i fundit është më tepër i shitur në rrugë. Brenda lokaleve preferohet më shumë kokaina dhe ekstazi. “Nëse kokaina është e pastër, është mrekulli. Por nëpër lokalet tona shitet mall plehrë”, thotë një ish-punonjës i klubeve të natës. “Kushton deri 10 000 lekë grami”, vijon ai.

Një rrëfim në detaje se si qarkullon droga nëpër lokalet e natës, se si mund të gjendet në mënyrë që nata të të japë më tepër kënaqësi. E nëse droga është vetëm një detaj, nuk duhen harruar edhe femrat. Sigurisht, duhet të kesh një shumë të konsiderueshme parash me vete, por jashtë kësaj, gjithçka është më e lehtë seç mund të mendohet prej atyre që pabin e konsiderojnë vetëm një vend alkooli dhe muzike.

Bardhi dhe miqtë e tij

“Pronarët e lokaleve në përgjithësi nuk dinë gjë”, thotë rrëfyesi. “Ata që më shumë merren me këtë punë, janë punonjësit, duke përfshirë këtu kamerierët, banakierët dhe truprojat. Normalisht nuk është aspak e vështirë që sigurosh çfarë do. Madje, po të tregohesh i kujdesshëm për të vënë re lëvizjet nëpër klubet e natës, do të kuptosh shumë lehtë se si funksionon.

“Mund të gjesh lehtësisht kokainë, hashash dhe në varësi të muzikës edhe ekstazi. Këtë të fundit më shumë e gjen tek lokalet me muzikë të fortë.

“Por duhet të dish edhe si të shprehesh që të kërkosh diçka. Normalisht, duke qenë e jashtëligjshme, askush nuk ka dëshirë që të kapet nga policia dhe në përgjithësi tregohen të kujdesshëm. Kështu që duhet të përdorësh fjalët e duhura kur kërkon drogën”. Sigurisht, nuk është si të porosisësh birrë apo uiski. Mësojmë se ndër shprehjet më të përdorura për kokainën janë: “A ka ndonjë gjë me tërheq?”,  “Duam ta zgjasim pak këtë partin, ku mund të takojmë Bardhin?”. Ndërkohë që për të kërkuar hashashin është më e thjeshtë: “Ku mund të mbaroj punë?”, “A ke ndonjë qese?”, “Bëhet gjë për ndonjë këte?”.

Ndërsa për sa i përket ekstazisë, pyetja është shumë akoma më e thjeshtë, pasi kërkohet direkte me nofkën e saj, “kokrra” ose “aspirinë”.

Gjatë verës, në lokalet në plazh mund të gjesh edhe kokainë, edhe hashash. Ky i fundit përdoret nga të rinjtë që nuk kanë shumë lekë. “Mbaj mend që është shitur edhe një cigare hashash për 700 lekë. Ndërsa përgjatë dimrit nëpër pabe është më e thjeshtë të gjesh kokainë sesa hashash. Pasi hashashin e ke shumë më të thjeshtë ta gjesh jashtë pabit, ndërsa kokainën jo dhe aq”, vijon rrëfimi.

Por kush pyetet në këto raste? Sipas ish-punonjësit, i pari me të cilin ke kontakt të mirëfilltë në lokal është kamerieri dhe ndaj atij i drejtohesh në fillim. Në këtë rast përgjithësisht fjala “sajoj” është kyçe, dhe “gjej” apo “marr” pasi mund të ngresh direkte dyshime.

“Ka një rëndësi mënyra se si sillesh dhe se si flet me kamerierin. Është tepër e rëndësishme se si ti e kërkon atë, pasi nëse dikush dyshon diçka, nuk do të të shesë asgjë. Por edhe banakierët dhe truprojat nuk janë pas”.

Si përzgjidhet klientela? Ish-punonjësi tregon se përgjithësisht ata që kërkojnë, e dinë se ku të shkojnë dhe se si të flasin. Janë njerëz të cilët vishen disi shik, njerëz të cilët “nuhaten” se kanë para për të blerë. “Normalisht që nuk shitet tek çdo person apo çdokush që të kërkon, t’i japësh. Është një gjë që njerëzit duken se si vishen dhe sillen. Ai që ka para duket nga porosia që bën, veshja, aksesorët etj. Por nuk është kusht i vetëm paraja, pasi edhe të tjerët mund të marrin, por duhet edhe pak nuhatje e mirë për ta shitur, pasi mund të të rastisë ndonjë kalec. Por nuk di të ketë pasur raste kalecash, pasi ata edhe bien disi në sy. Megjithatë, duhet të them që në disa raste nuk janë vetëm ata që kërkojnë. Edhe kamerieri kur çon porosinë mund të pyesë: “Dëshironi ndonjë gjë tjetër më të fortë?”. Sigurisht, kjo në varësi të rastit”.

Por kush shet veç punonjësve? “Edhe menaxherët. Por ka raste që ka edhe të tretë brenda, që shesin. Në rastet e ekstazisë gjithmonë janë të jashtëm ata që e shesin, më konkretisht, është një person i cili njihet nga të tjerët dhe dihet që shet drogë. Në këtë rast ai furnizon ekstazinë për të tjerët”.

Kamerieri tregon se kjo gjë ka qenë e pranishme vite më parë dhe është ende edhe sot. “Kur kam filluar të punoj nëpër lokalet e natës, nuk e dija këtë gjë dhe isha pak i habitur. Por me kalimin e kohës dhe me ndryshimin e vendeve të punës kuptova që kjo është normale. Çdo ditë bindesha që shpërndarja e drogës funksionon në mënyrë të përkryer brenda lokaleve dhe që pak a shumë njihet nga klientela. Mendoj se ky fenomen është bërë i pandashëm sot për të gjithë ata që frekuentojnë jetën e natës. Sigurisht, më duhet të them që jo të gjithë që frekuentojnë jetën e natës marrin drogë, pasi pabi nuk është një “supermarket”. Por një pjesë e frekuesntuesve duan që ta shijojnë në mënyrë pak më të ndryshme se të tjerët mbrëmjen, duke mos u mjaftuar alkooli dhe duke zgjedhur diçka më të fortë”.

Prostitutat

“Dhe i thua vetes ku dreqin i gjeti aq shumë lekë kur nuk punon. Fillimisht mendon se ka ndonjë të dashur të pasur, por pastaj, tek e sheh sa në një makinë në tjetrën, kupton që gjërat janë pak ndryshe. E tillë ishte njëra që e shihnim të vinte gjithnjë vetëm në lokalin ku punoja. Po vrisnim mendjen si staf se pse vinte gjithnjë vetëm. Pas pak kuptuam se para saj vinte gjithnjë dikush tjetër që kontrollonte ç’bëhej rrotull dhe pas largimit të tij, vinte vajza, e zhveshur pak më shumë seç duhej dhe që qëndronte gjithnjë vetëm. E morëm vesh që punonte me lekë dhe personi që kontrollonte më parë pabin ishte tutori i saj”, vijon rrëfimi i ish-punonjësit. “Është vështirë t’i quash prostituta. Kanë “klas” dhe në përgjithësi gjuajnë persona që kanë para. Një natë kushton jo pak. 200-300 euro është një gjë normale. Ka edhe më pak, ndoshta me 50, por këto janë në një tjetër stad.

“Si funksionon? Shumë e thjeshtë. Vijnë, ulen nëpër lokale vetëm, në banak apo në një tavolinë. Ka njerëz që u afrohen për t’u ofruar diçka për të pirë ose janë ato vetë që zgjedhin mashkullin. Gjithsesi ky i fundit duhet të paguajë gjithçka: pijet, transportin, hotelin dhe sigurisht, hakun e punës.

“Ka që janë edhe disa shoqe bashkë. Njëra mund të shkëputet në rast se gjen dikë që mendon se ia vlen dhe është gati të paguajë tarifën e saj. Nuk është çështje turpi. Është thjesht një punë si gjithë të tjerat.

“Personalisht kam dëgjuar se ka shumë prej këngëtareve të reja të cilat punojnë në këtë mënyrë. E pastaj ngjisin edhe shkallët e “suksesit”. Ato kanë tarifa më të larta. Shkojnë edhe 1000 euro pa problem.

“Normalisht kanë tutor. Por ndoshta jo në kuptimin aq të egër të fjalës. Kanë nevojë për dikë që t’i mbrojë, sepse jo të gjithë janë të sjellshëm. Pastaj, nëpër lokale fillon dhe i njeh se cilat janë. Nëse dikush do të pyesë një punonjës se ku mund të gjejë një shoqëruese, normalisht është lehtë për atë që t’i sugjerojë dikë. Në shumicën e lokaleve të natës ato nuk janë të lidhura me pronarët apo menaxherët, por normalisht nuk mund të përjashtohen edhe rastet në të cilat kjo lidhje ekziston. Më lehtë mund të thuhet se ka një lidhje me hotelet, sepse duhet të shkojë diku ku mund të ndihet e sigurtë.

“Përgjithësisht ata që kërkojnë prostituta janë ose ata që kanë shumë para ose emigrantët”, vijon rrëfimi. Normalisht që studentët apo të rinjtë nuk janë aq të prirur për të paguar para për një natë seksuale. Shumica e personave që paguajnë janë në moshë më të madhe. Ndërsa vajzat që punojnë janë në moshë të re. Ka prej tyre studente, që me këtë “punë” paguajnë shkollën. Ka edhe të tjera që janë në një moshë pak më të madhe. Gjithsesi, nëse flitet për lokalet e natës, shumica kanë një moshë mesatare rreth 25 vjeçe. Fundja, është konsideruar si profesioni më i vjetër në botë. Që nuk është zhdukur në asnjë situatë të mirë apo të keqe të historisë. Koha e sotme vijon të provojë se sërish vazhdon të mbetet një profesion i shumëkërkuar.